Chúng tôi từng nhận cuộc gọi lúc nửa đêm từ một gia chủ hoảng hốt vì trần phòng ngủ bỗng ướt sũng giữa mùa mưa. Khi lên kiểm tra, chúng tôi thấy mép mái đã có vết nứt chân chim từ vài tháng trước. Không ai để ý, và nước cứ thế thấm dần vào lớp trần thạch cao. Từ kinh nghiệm thực tế, phần lớn hư hỏng nặng trong nhà đều bắt đầu từ những dấu hiệu rất nhỏ. Vì vậy, chúng tôi khuyên bạn coi bảo trì là việc làm hằng năm, đừng đợi đến khi nhà đã xuống cấp rõ rệt mới xử lý.
Vì sao nhiều gia chủ chỉ sửa khi đã hỏng nặng?
Nhiều người nghĩ chưa hỏng thì chưa cần sửa. Nhà vẫn ở, sinh hoạt vẫn bình thường, nên ít ai dừng lại soi kỹ từng góc. Một vết nứt tóc trên tường, mối silicon đã chai cứng hay đường ống rỉ chậm ở khớp nối đều không gây khó chịu ngay, và chính vì thế chúng thường bị bỏ qua suốt thời gian dài.
Đến khi nước thấm lan cả mảng trần, sơn bong tróc từng mảng hay tường bắt đầu ẩm mốc, chi phí khắc phục đã cao hơn nhiều so với lúc mới có dấu hiệu. Chúng tôi xem bảo trì định kỳ như một khoản đầu tư nhỏ: kiểm tra và xử lý sớm thường tiết kiệm hơn nhiều so với sửa chữa khi hư hỏng đã lan rộng. Với nhà phố hay căn hộ chung cư đã ở lâu năm, việc này càng đáng cân nhắc.
Ba nhóm hạng mục nên rà soát mỗi năm
Ba nhóm quan trọng nhất là mái, tường và hệ thống điện nước. Bạn không cần là thợ để kiểm tra các việc này, chỉ cần để ý kỹ hơn khi đi lại hằng ngày. Quan trọng là kiểm tra đều đặn và ghi chép lại, để sau vài năm bạn nhận ra được xu hướng xuống cấp.
Với mái, bạn nên quan sát các mối nối tôn hoặc ngói và xem máng xối có bị tắc lá hay rác không. Nếu thấy rêu bám dày hoặc bề mặt rạn nứt bất thường, nên kiểm tra sớm. Với tường, những vết ố loang, phần sơn phồng rộp hay bong tróc có thể là nước đang thấm từ bên trong ra, không chỉ là lỗi bề mặt.
Hệ thống điện nước thường bị bỏ quên nhất. Hãy kiểm tra vỏ bọc dây dẫn có nứt không, và đường ống có rỉ nhỏ ở khớp nối hay không. Phát hiện sớm giúp giảm nguy cơ rò rỉ hay chập cháy, đặc biệt ở những nhà đã dùng nhiều năm.
Chi phí bảo trì nhỏ hơn nhiều so với sửa chữa lớn
Một vết nứt nhỏ trên mái, nếu xử lý ngay bằng keo chống thấm chuyên dụng, thường chỉ tốn một khoản vừa phải. Nhưng nếu để kéo dài đến khi nước thấm xuống trần, lan vào tường và làm hỏng lớp hoàn thiện, chi phí sẽ tăng nhanh. Đặc biệt với đường ống cấp thoát nước, một đoạn đã xuống cấp có thể vỡ bất ngờ và làm ngập tầng dưới.
Nếu bạn đang có kế hoạch xây mới và muốn hình dung tổng thể quy trình, có thể đọc thêm kinh nghiệm xây nhà mà chúng tôi đã tổng hợp từ nhiều công trình thực tế. Biết trước các giai đoạn sẽ giúp bạn chủ động hơn khi bảo trì về sau.
Thời điểm nào trong năm nên kiểm tra?
Chúng tôi thường khuyên gia chủ lên lịch kiểm tra hai lần: trước mùa mưa và sau mùa mưa. Trước mưa là lúc tốt nhất để tìm và vá các điểm yếu, vì bạn còn thời gian chuẩn bị vật tư và thợ. Sau mưa giúp bạn đánh giá thiệt hại thực tế và lập kế hoạch cho năm tiếp theo.
Một điểm bạn có thể để ý là ban công, nơi thường xuống cấp sớm do tiếp xúc nhiều với nước mưa. Ghi chép lại từng lần kiểm tra sẽ giúp bạn thấy rõ khu vực nào cần chú ý trước.
Nếu đang phân vân giữa việc tự lo sửa chữa và thuê trọn gói, bạn có thể tham khảo thêm có nên xây nhà trọn gói để cân nhắc phương án phù hợp với ngân sách và thời gian. Mỗi lựa chọn có ưu nhược điểm riêng, quan trọng là chọn đúng hoàn cảnh của gia đình bạn.
Cách tự kiểm tra nhà mỗi năm
Bạn nên dành một buổi cuối tuần mỗi năm để đi một vòng quanh nhà, theo thứ tự từ trên xuống: mái, trần, tường, cửa, điện nước, cuối cùng là nền và sân vườn. Đi chậm, dùng đèn pin soi các góc khuất và ghi lại mọi điểm bất thường, dù nhỏ đến đâu. Sau vài năm, cuốn ghi chép này sẽ cho thấy ngôi nhà đang xuống cấp theo hướng nào và nhanh hay chậm.
Với các hạng mục cần chuyên môn như kết cấu chịu lực, hệ thống điện âm tường hay chống thấm sâu, bạn nên mời thợ có kinh nghiệm đến đánh giá thay vì tự xử lý. Chi phí thuê người kiểm tra thường thấp hơn nhiều so với hậu quả của việc xử lý sai.
Ngoài kiểm tra định kỳ, hãy để ý các tín hiệu trong sinh hoạt hằng ngày. Hóa đơn tiền nước tăng bất thường dù thói quen dùng nước không đổi có thể là đường ống ngầm đang rò. Mùi ẩm lạ trong tủ quần áo hay cánh cửa khó đóng mở cũng đáng để ý.
Nếu muốn tìm hiểu thêm về các hạng mục hoàn thiện và vật liệu phù hợp cho từng khu vực, bạn có thể xem chuyên mục xây dựng nhà của chúng tôi, nơi có nhiều bài viết chia sẻ góc nhìn thực tế để bạn tham khảo.
Tham khảo thêm các quy định về công trình dân dụng tại Bộ Xây dựng để hiểu rõ hơn về yêu cầu an toàn khi sửa chữa nhà ở.